MUHIM TARIXIY SANALAR

43-yil - London shahriga asos solinadi. 
III asr  Qadimgi Xan quldorlik imperiyasi inqirozga uchrab, uning
o'rnida uchta mustaqil: Vey, Shu va U
davlatlari vujudga keladi. 
320-340-yillar - Chandragupta I hukmronlik qilgan davr. 
395-yil - Rim imperiyasi ikki mustaqil davlatga: G'arbiy Rim imperiyasi
poytaxti Rim va Sharqiy Rim
(Vizantiya) poytaxti
Konstantinopolga bo'linadi. 
IV-VI asrlar - xalqlarning buyuk ko'chishlari davri. 
VI asrning boshlari - Amvrosiy Avrelian brittlarni birlashtirib
germanlarga qarshilik ko'rsata
boshlaydi. 
407-yil - Rim legionlari Britaniyani tashlab Italiyaga qaytadi. 
476-yil - Germanlar istilosi G'arbiy Rim imperiyasining qulashiga olib
keladi. 
486-yil  Xlodvig franklar davlatiga asos soladi. 
527-565-yillar - Yustinian I hukmronlik qilgan davr. 
532-537-yillar - Konstantinopolda Muqaddas Sofiya ibodatxonasi barpo
etilgan. 
570-yil - Muhammad (s.a.v.) Makkada tavallud topadilar. 
589-618-yillar - Xitoyda Suy sulolasi hukm surgan davr. 
600-yillar  Angl-sakslar tomonidan Britaniyaning katta qismi
bosib olingan. 
610-yil  Muhammad (s.a.v.)ga Alloh taolodan ilohiy oyatlar ayon
bo'la boshlaydi. 
618907-yillar  Xitoyda Tan sulolasi hukm surgan davr. 
622-yil - Muhammad (s.a.v.) o'z tarafdorlari bilan Yasrib (Madina)ga
keladi. 
632-1258-yillar - Arab xalifaligi faoliyat yuritgan davr.
632-634-yillar - Abu Bakr xalifalik qilgan davr. 
634-644-yillar - Umar xalifalik qilgan davr. 
681-701-yillar - Bolgariyada Asparux hukmronlik qilgan davr. 
644-656-yillar - Usmon xalifalik qilgan davr. 
656-661-yillar - Ali xalifalik qilgan davr. 
661-750-yillar - Arab xalifaligida Umaviylar sulolasi hukmronligi davri. 

VII asrning oxirlari - Bolgar podsholigiga asos solingan. 

VIII asr - Xitoyda Xanlin akademiyasi tashkil qilingan.
VIII asrda "Poytaxt axboroti" nomli gazeta chiqarilgan. 
711-yil - Toriq ibn Said boshchiligida arablar qo'shini Ispaniyani bosib
oladi 
732-yil - Puate jangida franklar hukmdori Karl Martell arablarni
yengib, flaming Fransiyaga
yurishlariga chek qo'yadi. 
750-1258-yillar - Arab xalifaligida Abbosiylar hukmronligi davri. 
756-yil  Italiyada Rim papalari davlati  Papa viloyati tashkil topadi. 
768814-yillar  Buyuk Karl hukmroniik qilgan davr. 
769783-yillar  Movarounnahr markazi Sug'diyonada Muqanna
boshchiligida yirik xalq qo'zg'oloni
bo'lib o'tadi. 
772802-yillar  Franklarning sakslar bilan urushlari. 
IX asr  Konstantinopolda Magnavr oliy maktabi ochiladi. 

800-yil dekabr - Rim papasi avliyo Pyotr ibodatxonasida Karlga
imperatorlik tojini kiydiradi. 
815-yil  Ozarbayjonda Bobek boshchiligidagi qo'zg'olon
boshlanadi. 
843-yil  Verden shahrida tuzilgan shartnomaga binoan vujudga kelgan
qirolliklar o'rnida, keyinchalik -
Fransiya, Germaniya va Italiya
davlatlari tashkil topadi. 
871900-yillar - Buyuk Alfred hukmroniik qilgan davr. 
879-yiI - Buyuk Alfred daniyaliklar bilan tinchlik sulhini tuzadi. 
882-yil  Oleg Kiyev Rusi davlatiga asos soladi. 
893-927-yillar - Bolgariyada Buyuk Simeon hukmroniik qilgan davr. 
X asr  Roman uslubi Apennin yarim orolida shakllangan. 
919-yil  Saksoniya gersogi Genrix qirol deb e'lon qilindi. 
920-935-yillar - Vatslav hukmroniik qilgan davr. 
936-973-yillar - Otton I ning hukmroniik davri. 
X asr o'rtalari  Knyaz Meshko Polsha davlatiga asos soladi. 
960-1279-yillar - Xitoyda Sun sulolasi davri. 
9621806-yillar  Muqaddas Rim imperiyasi hukm surgan davr. 
962-yil  Rim Papasi Ioann XII Otton I ga imperatorlik tojini kiydiradi. 
988-yil  Kiyev Rusida xristian dini joriy qilinadi. 
1054-yil - Xristian cherkovi rasman katolik va pravoslav cherkovlariga
boiindi. 
1066-yil  Normandiya gersogi Vilgelm tomonidan bosib olinadi. 
1085-yil - German imperatori Genrix IV Rim papasiga qarshi og'ir
kurashda unga yordam bergan chex
knyazi Bratislav II ga qirol unvonini
taqdim etadi. 
1095-yil - Papa Urban II Fransiyaning janubidagi Klermon
shahrida so'zlagan nutqida
xristianlarni salib yurishiga da'vat
qiladi. 
1096-1270-yillar - Salib yurishlari bo'lib o'tgan yillar. 
XII asr - G'arbiy Yevropaning yirik shaharlarida dastlabki oliy maktablar
-universitetlar ochila boshlandi. XII asr - Asteklar Tenochtitlan shahriga asos soladilar. 
1108-1137-yillar - Fransiya qiroli Lyudovik VI hukmroniik qilgan davr. 
11131125-yillar  Kiyev Rusida Vladimir Monomax hukmroniik
qilgan davr. 

XIII-XV asrlar - G'arbiy Yevropada Ispaniya, Italiya, Janubiy Fransiyani
dengiz orqali Vizantiya hamda Osiyo
mamlakatlari bilan bog'laydigan
Levant, shimolda Boltiq dengizi orqali
London, Bryugge, Lyubek, Novgorod
shaharlarini bog'laydigan Shimoliy savdo yo'llari harakatda boigan. 
1136-yili Novgorod uzil-kesil feodal respublikasiga aylanadi. 
1152 1190-yillar - Fridrix I Barbarossa hukmronlik qilgan davr. 

1204-1261-yillar - salibchilar tomonidan asos solingan Lotin
imperiyasi faoliyat yuritgan davr. 
1206-yil - Onon daryosi bo'yidagi qurultoyda Jemuchin ulug' xon deb
e'lon qilinadi. 
1206-yili Dehli sultonligi 
(1206-1526) tashkil topadi. 
1240-yilda Rus yerlariga shved va nemis bosqinchilari bostirib kiradi.
Novgorod knyazi Aleksandr
Yaroslavich ular ustidan yorqin
g'alabaga erishadi. 
1242-yil 5-aprel - Chud ko'lida bo'lib o'tgan Muz ustidagi jang. 
1279-yil - Mo'g'ullar tomonidan Xitoy toiiq bo'ysundiriladi. 
1285-1314-yillar - Filipp IV hukmronlik qilgan davr. 
1302-yil - Fransiyada General shtatlarning chaqirilishi. 
1337-1453-yillar - Angliya va Fransiya o'rtasidagi "Yuz yillik urush". 
1346-yil  Angliya va Fransiya o'rtasidagi Kresi jangi. 
1358-yil - Fransiyada Gilom Kal boshchiligidagi dehqonlarning
Jakeriya qo'zg'oloni bo'lib o'tadi. 
1368-yil - Xitoyda Yuan Chjan asos solgan Min imperiyasi tashkil topdi. 
1380-yil sentabr - Knyaz Dmitriy qo'shinlari Don daryosi sohilidagi
Kulikovo maydonida Oltin O'rdaning
Mamay boshchiligidagi qo'shini
ustidan g'alaba qozonadi. 
1381-yil - Uot Tayler boshchiligidagi qo'zg'olon bo'lib o'tadi. 
1395-yil - Sohibqiron Amir Temurning Oltin O'rda ustidan Tarak
daryosi bo'yidagi jangda g'alabasi
Rus yerlari va Sharqiy Yevropa
xalqlarining mo'g'ullar zulmidan ozod
etilishida hal qiluvchi omillardan
boiadi. 
1397-yil  Londondagi birinchi yopiq bozor Blekuelxoll qurib
bitkazilgan. 
1402-yil yoz - Amir Temur va Boyazid o'rtasidagi Anqara jangi. 
1409-yil - Bryuggeda birja tashkil topgan. 
14151420-yil - Xitoy imperatorlari Samarqanddagi Ulug'bek saroyiga
elchilar yuboradi. 
1445-yil - logann Gutenberg kitob bosish dastgohini kashf qiladi. 
1453-yil 29-may - Konstantinopol turklar tomonidan egallanadi va
shahar Istanbul deb nomlanadi.MUHIM TARIXIY SANALAR
43-yil - London shahriga asos solinadi. 
III asr  Qadimgi Xan quldorlik imperiyasi inqirozga uchrab, uning
o'rnida uchta mustaqil: Vey, Shu va U
davlatlari vujudga keladi. 
320-340-yillar - Chandragupta I hukmronlik qilgan davr. 
395-yil - Rim imperiyasi ikki mustaqil davlatga: G'arbiy Rim imperiyasi
poytaxti Rim va Sharqiy Rim
(Vizantiya) poytaxti
Konstantinopolga bo'linadi. IV-VI asrlar - xalqlarning buyuk ko'chishlari davri. 
VI asrning boshlari - Amvrosiy Avrelian brittlarni birlashtirib
germanlarga qarshilik ko'rsata
boshlaydi. 
407-yil - Rim legionlari Britaniyani tashlab Italiyaga qaytadi. 
476-yil - Germanlar istilosi G'arbiy Rim imperiyasining qulashiga olib
keladi. 
486-yil  Xlodvig franklar davlatiga asos soladi. 
527-565-yillar - Yustinian I hukmronlik qilgan davr. 
532-537-yillar - Konstantinopolda Muqaddas Sofiya ibodatxonasi barpo
etilgan. 
570-yil - Muhammad (s.a.v.) Makkada tavallud topadilar. 
589-618-yillar - Xitoyda Suy sulolasi hukm surgan davr. 
600-yillar  Angl-sakslar tomonidan Britaniyaning katta qismi
bosib olingan. 
610-yil  Muhammad (s.a.v.)ga Alloh taolodan ilohiy oyatlar ayon
bo'la boshlaydi. 
618907-yillar  Xitoyda Tan sulolasi hukm surgan davr. 
622-yil - Muhammad (s.a.v.) o'z tarafdorlari bilan Yasrib (Madina)ga
keladi. 
632-1258-yillar - Arab xalifaligi faoliyat yuritgan davr. 
632-634-yillar - Abu Bakr xalifalik qilgan davr. 
634-644-yillar - Umar xalifalik qilgan davr. 
681-701-yillar - Bolgariyada Asparux hukmronlik qilgan davr. 
644-656-yillar - Usmon xalifalik qilgan davr. 
656-661-yillar - Ali xalifalik qilgan davr. 
661-750-yillar - Arab xalifaligida Umaviylar sulolasi hukmronligi davri. 
VII asrning oxirlari - Bolgar podsholigiga asos solingan. 
VIII asr - Xitoyda Xanlin akademiyasi tashkil qilingan.
VIII asrda "Poytaxt axboroti" nomli gazeta chiqarilgan. 
711-yil - Toriq ibn Said boshchiligida arablar qo'shini Ispaniyani bosib
oladi 
732-yil - Puate jangida franklar hukmdori Karl Martell arablarni
yengib, flaming Fransiyaga
yurishlariga chek qo'yadi. 
750-1258-yillar - Arab xalifaligida Abbosiylar hukmronligi davri. 
756-yil  Italiyada Rim papalari davlati  Papa viloyati tashkil topadi. 
768814-yillar  Buyuk Karl hukmroniik qilgan davr. 
769783-yillar  Movarounnahr markazi Sug'diyonada Muqanna
boshchiligida yirik xalq qo'zg'oloni
bo'lib o'tadi. 
772802-yillar  Franklarning sakslar bilan urushlari. 
IX asr  Konstantinopolda Magnavr oliy maktabi ochiladi. 
IX asr boshlari - Xalifa Ma'mun saroyida "Bayt ul-hikma" -
"donishmandlik uyi" tashkil etiladi. 
800-yil dekabr - Rim papasi avliyo Pyotr ibodatxonasida Karlga
imperatorlik tojini kiydiradi. 
815-yil  Ozarbayjonda Bobek boshchiligidagi qo'zg'olon
boshlanadi. 
843-yil  Verden shahrida tuzilgan shartnomaga binoan vujudga kelgan
qirolliklar o'rnida, keyinchalik -
Fransiya, Germaniya va Italiya
davlatlari tashkil topadi. 

871900-yillar - Buyuk Alfred hukmroniik qilgan davr. 
879-yiI - Buyuk Alfred daniyaliklar bilan tinchlik sulhini tuzadi. 
882-yil  Oleg Kiyev Rusi davlatiga asos soladi. 
893-927-yillar - Bolgariyada Buyuk Simeon hukmroniik qilgan davr. 
X asr  Roman uslubi Apennin yarim orolida shakllangan. 
919-yil  Saksoniya gersogi Genrix qirol deb e'lon qilindi. 
920-935-yillar - Vatslav hukmroniik qilgan davr. 
936-973-yillar - Otton I ning hukmroniik davri. 
X asr o'rtalari  Knyaz Meshko Polsha davlatiga asos soladi. 
960-1279-yillar - Xitoyda Sun sulolasi davri. 
9621806-yillar  Muqaddas Rim imperiyasi hukm surgan davr. 
962-yil  Rim Papasi Ioann XII Otton I ga imperatorlik tojini kiydiradi. 
988-yil  Kiyev Rusida xristian dini joriy qilinadi. 
1054-yil - Xristian cherkovi rasman katolik va pravoslav cherkovlariga
boiindi. 
1066-yil  Normandiya gersogi Vilgelm tomonidan bosib olinadi. 
1085-yil - German imperatori Genrix IV Rim papasiga qarshi og'ir
kurashda unga yordam bergan chex
knyazi Bratislav II ga qirol unvonini
taqdim etadi. 
1095-yil - Papa Urban II Fransiyaning janubidagi Klermon
shahrida so'zlagan nutqida
xristianlarni salib yurishiga da'vat
qiladi. 
1096-1270-yillar - Salib yurishlari bo'lib o'tgan yillar. 
XII asr - G'arbiy Yevropaning yirik shaharlarida dastlabki oliy maktablar
-universitetlar ochila boshlandi. XII asr - Asteklar Tenochtitlan shahriga asos soladilar. 
1108-1137-yillar - Fransiya qiroli Lyudovik VI hukmroniik qilgan davr. 
11131125-yillar  Kiyev Rusida Vladimir Monomax hukmroniik
qilgan davr. 
XIII-XV asrlar - G'arbiy Yevropada Ispaniya, Italiya, Janubiy Fransiyani
dengiz orqali Vizantiya hamda Osiyo
mamlakatlari bilan bog'laydigan
Levant, shimolda Boltiq dengizi orqali
London, Bryugge, Lyubek, Novgorod
shaharlarini bog'laydigan Shimoliy savdo yo'llari harakatda boigan. 
1136-yili Novgorod uzil-kesil feodal respublikasiga aylanadi. 
1152 1190-yillar - Fridrix I Barbarossa hukmronlik qilgan davr. 
1180-1223-yillar - Filipp II hukmronlik qilgan davr. 
1187-yil - Misr sultoni Salohiddin Ayubiy salibchilardan Quddusni tortib
oladi. 
1204-1261-yillar - salibchilar tomonidan asos solingan Lotin
imperiyasi faoliyat yuritgan davr. 
1206-yil - Onon daryosi bo'yidagi qurultoyda Jemuchin ulug' xon deb
e'lon qilinadi. 
1206-yili Dehli sultonligi (1206-1526) tashkil topadi. 
1240-yilda Rus yerlariga shved va nemis bosqinchilari bostirib kiradi.
Novgorod knyazi Aleksandr
Yaroslavich ular ustidan yorqin
g'alabaga erishadi. 
1242-yil 5-aprel - Chud ko'lida bo'lib o'tgan Muz ustidagi jang. 
1279-yil - Mo'g'ullar tomonidan Xitoy toiiq bo'ysundiriladi. 
1285-1314-yillar - Filipp IV hukmronlik qilgan davr. 
1302-yil - Fransiyada General shtatlarning chaqirilishi. 
1337-1453-yillar - Angliya va Fransiya o'rtasidagi "Yuz yillik urush". 
1346-yil  Angliya va Fransiya o'rtasidagi Kresi jangi. 
1358-yil - Fransiyada Gilom Kal boshchiligidagi dehqonlarning
Jakeriya qo'zg'oloni bo'lib o'tadi. 
1368-yil - Xitoyda Yuan Chjan asos solgan Min imperiyasi tashkil topdi. 
1380-yil sentabr - Knyaz Dmitriy qo'shinlari Don daryosi sohilidagi
Kulikovo maydonida Oltin O'rdaning
Mamay boshchiligidagi qo'shini
ustidan g'alaba qozonadi. 
1381-yil - Uot Tayler boshchiligidagi qo'zg'olon bo'lib o'tadi. 
1395-yil - Sohibqiron Amir Temurning Oltin O'rda ustidan Tarak
daryosi bo'yidagi jangda g'alabasi
Rus yerlari va Sharqiy Yevropa
xalqlarining mo'g'ullar zulmidan ozod
etilishida hal qiluvchi omillardan
boiadi. 
1397-yil  Londondagi birinchi yopiq bozor Blekuelxoll qurib
bitkazilgan. 
1402-yil yoz - Amir Temur va Boyazid o'rtasidagi Anqara jangi. 
1409-yil - Bryuggeda birja tashkil topgan. 
14151420-yil - Xitoy imperatorlari Samarqanddagi Ulug'bek saroyiga
elchilar yuboradi. 
1445-yil - logann Gutenberg kitob bosish dastgohini kashf qiladi. 
1453-yil 29-may - Konstantinopol turklar tomonidan egallanadi va
shahar Istanbul deb nomlanadi.